محمود سامانى
137
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
شود . « 1 » ابوسعيد از دولت مماليك درخواست كرد تا امنيت راههاى حج تأمين گردد و حاجيان دو پرچم به نام مماليك و ايلخانيان با خود حمل كنند . سلطان مملوكى با پذيرش تقاضاى ابوسعيد ، در پاسخ وى هيئتى روانه ايران كرد و در نامهاى به شريف مكه دستور داد تا به حاجيان ايرانى احترام بگذارند . « 2 » در سال 719 ه . ق برخى قبايل عرب به كاروان حج عراق حمله كردند و اموالى بيش از سى هزار دينار از حجاج به سرقت بردند . ابوسعيد با توجه به تعهدش ، دو برابر آن را پرداخت . « 3 » تلاشهاى ابوسعيد براى تأمين امنيت ، رفاه و رفع نيازهاى كاروان زائران بيت الحرام ، از نگاه برخى نويسندگان و جهانگردان دور نمانده است . ابن بطوطه از آن جمله است كه در سفرنامهاش به اوصاف كاروان حج اعزامى از سوى ايلخانان مغول پرداخته است . وى ضمن اشاره به جمعيت بسيار كاروان حج ، از حمل آب براى مسافران بىبضاعت و نيز خواربار براى نيازمندان و دارو براى بيماران خبر داده و از اطعام درماندگان و مسافران بىتوشه و نيز اختصاص دادن يك دسته شتر براى حمل درماندگان از جانب سلطان ابوسعيد گزارش داده است . وى در ادامه گزارش داده است كه بازارى با كاروان حج همراه بوده كه وسايل لازم و انواع غذاها و ميوهها را براى كاروان داشته است . همچنين از حركت كاروان هنگام شب گزارش مىدهد در حالى كه پيشاپيش آن مشعلهايى برمىافروختند . « 4 » گزارش ابن بطوطه از كاروان حج ايران و عراق كه خود در سال 728 ه . ق در آن حضور داشته ، چنين است : بيستم ذى الحجه در صحبت امير قافله عراق ، پهلوان محمدحويج موصلى كه امارت حج را بر عهده داشت ، از مكه حركت كردم . همراهانم عده بىشمارى
--> ( 1 ) . الدرر الكامنه ، ج 1 ، ص 501 . ( 2 ) . السلوك ، ج 2 ، ص 211 . ( 3 ) . اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 167 . ( 4 ) . رحلة ابن بطوطه ، ج 1 ، صص 411 و 412 .